नको संकल्पांचा ताण… यशाचा महामार्ग महान!* “व्यवस्था” उभी करा — यश चालून येईल.

नव्या वर्षाची चाहूल लागली की मनात एक गोड उत्साह दाटून येतो. नवीन वही, नवीन डायरी, आणि नवीन “मी”. आपण उत्साहाने संकल्पांची यादी करतो—आरोग्य, वाचन, काम, आर्थिक शिस्त, नातेसंबंध… स्वतःशीच एक करार करतो: “या वर्षी नक्की बदलायचं!”

पण वास्तव असं की जानेवारी संपता-संपता बरेच संकल्प डायरीच्या पानातच विरून जातात. आणि मग मनात एक खंत उरते—“माझी इच्छाशक्तीच कमी आहे.”

खरं सांगायचं तर दोष तुमच्या इच्छाशक्तीत नाही; दोष “संकल्प” या संकल्पनेतच आहे.

*संकल्पांचा सापळा: आपण कुठे चुकतो?*

संकल्प करताना आपण नकळत स्वतःला तणावाखाली ढकलतो. स्वप्न हे स्वप्न न राहता रोजच्या “रिपोर्ट कार्ड”मध्ये बदलतं—आज जमलं का? उद्या जमेल का? ध्येय इतकं मोठं असतं की सुरुवात कुठून करावी हेच समजत नाही. अनेकदा हे संकल्प आपले नसून समाज किंवा कुटुंबाच्या अपेक्षेपोटी केलेले असतात. आपण निकालाच्या (Results) इतक्या घाईत असतो की प्रगती संथ झाली, की आपण हताश होतो.

थोडक्यात, आपण शिखराकडे बघतो… पण तिथे पोहोचणारा रस्ताच बांधलेला नसतो.

*रोमन साम्राज्य: “रस्ते” बांधणीचं गुपित*

इतिहासातील सर्वात शक्तिशाली रोमन साम्राज्याचे यश केवळ त्यांच्या युद्धांमधील विजयावर नव्हते, तर त्यांनी निर्माण केलेल्या रस्त्यांच्या व्यवस्थेवर होते. रोमन एखादा नवीन प्रदेश जिंकायचे, तेव्हा त्यांची पहिली प्राथमिकता “राज्य करणे” नव्हती; त्या प्रदेशाला मुख्य भूमीशी जोडणे—म्हणजेच रस्ते बांधणे—ही असायची.

हे काम ग्लॅमरस नव्हतं. ते अत्यंत कष्टाचं, नीरस आणि रोज तेच तेच करण्याचं होतं. पण हे रस्ते तयार झाले की व्यापार, सैन्य आणि माहिती स्वयंचलितपणे प्रवाहित व्हायची. रोमनांनी एक महत्त्वाची गोष्ट ओळखली होती:

साम्राज्य हे ध्येय नव्हतं; ते रस्ते बांधण्याच्या प्रक्रियेचा अपरिहार्य परिणाम होतं.

*सद्गुरूंचं तत्त्वज्ञान: यशाची नैसर्गिक व्यवस्था*

जीवनविद्या मिशनचे प्रणेते सद्गुरू श्री वामनराव पै यांनी यशाचं हेच सूत्र अत्यंत नेमक्या शब्दांत मांडलं आहे:

*निसर्गनियमांसहित स्वयंचलित स्वयमनियंत्रित* *नैसर्गिक पद्धतशीर व्यवस्था म्हणजे परमेश्वर!*

“जेथे जेथे व्यवस्था असते, तेथे तेथे यश चालून येते.”

रोमनांनी नेमकी हीच “व्यवस्था” उभी केली होती. जेव्हा आपण आपल्या आयुष्यात अशी पद्धतशीर व्यवस्था निर्माण करतो, तेव्हा यश मिळवण्यासाठी जबरदस्ती करावी लागत नाही.

संकल्प हे “इच्छाशक्ती”वर (Willpower) चालतात—जी कधीही कमी होऊ शकते; पण “व्यवस्था” ही सवयींवर, शिस्तीवर आणि निसर्गनियमांसारख्या सातत्यावर उभी असते.

*प्रयत्नांचे महत्त्व सांगताना सद्गुरू पुढे म्हणतात:*

*प्रयत्न हे रत्न देवापेक्षाही श्रेष्ठ आहे, कारण देवासकट सर्वकाही मिळवून देण्याचे सामर्थ्य प्रयत्नात आहे*

“मात्र हे प्रयत्न योग्य दिशेने व्हावयास हवेत.”

“योग्य दिशा” म्हणजे तुमच्या ध्येयापर्यंत जाणारा तो पद्धतशीर रस्ता—दररोजचा, साधा, पण अचूक.

*आता संकल्प नको, “व्यवस्था” उभी करा!*

संकल्प तुम्हाला तुमच्यातील कमतरतेची जाणीव करून देतात; पण “व्यवस्था” तुम्हाला घडवते. म्हणून या नव्या वर्षात संकल्पांच्या तुरुंगातून बाहेर पडा आणि तुमची व्यवस्था ठरवा—

• प्रक्रियेवर लक्ष द्या:

“मला वजन कमी करायचं आहे” या संकल्पापेक्षा “मी रोज सकाळी ३० मिनिटे चालणार” ही तुमची व्यवस्था असू द्या.

• छोट्या पावलांनी सुरुवात करा:

रोमन रस्ते एका रात्रीत बनले नाहीत. रोज एक दगड अचूकपणे रचला, ध्यान ठेवून रचला, तर महामार्ग तयार होतोच.

• स्वयंचलित सवयी तयार करा:

तुमची व्यवस्था अशी डिझाइन करा की ती “करावी लागते” अशी न राहता “आपोआप होते” अशी बनेल—दिवसाच्या रचनेत मिसळून जाईल.

*निष्कर्ष*

या नव्या वर्षात स्वतःला संकल्पांच्या ओझ्याखाली दाबू नका. सद्गुरूंच्या शब्दांत सांगायचं तर, आपल्या जीवनात एक “पद्धतशीर व्यवस्था” निर्माण करण्यावर भर द्या.

जेव्हा तुमचा रस्ता अचूक असतो, तेव्हा ध्येयापर्यंत पोहोचणं हा फक्त वेळेचा भाग उरतो.

*लक्षात ठेवा:*

व्यवस्था नीट असेल, तर यश चालून येईल—आणि तुमचा महामार्ग तुम्हाला प्रगतीकडे नेल्याशिवाय राहणार नाही!

संकल्पपूर्ती मालिकेतील यशाचा महामार्ग- एक चिंतन

*जयंत जोशी*