अमावस्या – अंधारातून आत्मप्रकाशाकडे : एकदर्शनाची वाटचाल

✍🏻 दर्श अमावस्या विशेष चिंतनलेख

“प्रकाश शोधायचा असेल,

तर अंधारातच जावं लागतं…

आणि जेव्हा आपण अंधारात उतरत जातो,

तेव्हाच अंतरंगात दीप उजळतो!”

🔶 साधकाने विचारलं…

एक दिवस एका साधकाने गुरूंना विचारलं –

“गुरुदेव, पौर्णिमा आम्हाला समजते – प्रकाश, उत्सव, सौंदर्य.

पण ही अमावस्या?

ही अंधाराची रात्र आपल्याला काय शिकवते?”

गुरु हसले. म्हणाले –

“पौर्णिमा बाहेरचा प्रकाश दाखवते…

पण अमावस्या?

ती आपल्या अंतरात लपलेलं दिव्यत्व जागं करत असते.”

🔶 *गैरसमजांचं झाकोळ – आणि त्यात हरवलेली अमावस्या*

आपल्या संस्कृतीत अमावास्येला ‘अशुभ’ मानण्याची पद्धत इतकी खोल रुतली आहे, की आजही अनेकजण या दिवशी:

• कुठलंच काम करत

नाहीत

• प्रवास टाळतात

• आणि काही जण

गटारी

अमावस्येसारख्या

विकृत कल्पनांत

अडकतात.

पण हा ‘काही करू नका’ असा आदेश नव्हता…

तो होता – ‘स्वतःशी संवाद साधा…’

‘बाहेर थांबा,आत वळा’

🔶 *प्रदर्शन विरुद्ध दर्शन*

आजच्या युगात प्रत्येकाला “प्रदर्शन” हवं आहे –

📸 Insta-post, 💬 WhatsApp-Status, 🎭 बाह्य प्रतिमा…

*पण दर्शन?*

खऱ्या अर्थानं स्वतःला समजून घेणं, दोषांशी नजरेला नजर देणं, मौनात उतरणं…

*प्रदर्शन सोपं आहे… दर्शन मात्र कष्टसाध्य.*

प्रदर्शनात प्रसिद्धी मिळते,

दर्शनात प्रामाणिकता लागते.

प्रदर्शन बाहेर घडतं,

पण दर्शन… ते फक्त आत घडतं.

🔶 *अमावस्येचं गूढ खगोलशास्त्र — आणि त्यात दडलंय आध्यात्म*

अमावास्येला सूर्य, चंद्र आणि पृथ्वी सम पातळीवर येतात.

चंद्र सूर्याच्या प्रकाशात झाकोळतो — म्हणून आपल्याला बाहेर अंधार दिसतो.

पण…

जेव्हा जीवनात –

शरीर स्थिर,

मन शांत,

आत्मा जागरूक होतो…

तेव्हा या त्रयींच्या समपातळीवर येण्यानं

आत्मप्रकाश उजळतो – अनुभव म्हणून, शांती म्हणून, समाधान म्हणून.

🌑 *बाहेर अंधार असतो,*

*पण अंतरात प्रकाशाची उधळण होते.*

🔶 *संतांचे बोल – अंधार नाकारू नका, समजून घ्या*

संत म्हणतात:

*अंधारात ना पाहे ज्योती, तो का म्हणावा ज्ञानी?*

*अंतःकरण निर्मळ न करता, उपासना व्यर्थ होय.*

या संतवचनांमध्ये अमावस्येचा गाभा स्पष्ट आहे –

बाह्य अंधाराची भीती बाळगू नका,

तर अंतर्मनातील अंधार ओळखून त्यातून उर्जा प्रकट करून प्रसारित करा.

🔶 *आधीची परंपरा — सशक्त ज्ञानाचा वारसा*

• या दिवशी घरातले जुने

दिवे शोधून, स्वच्छ

करून दीपपूजन केलं

जाई

• घर बांधकामासाठीची

लाकूडतोड

अमावस्येच्या रात्रीच

होत असे – कारण

झाडात रससंचार

थांबलेला असे

• उपवास, मौन, ध्यान,

ग्रंथवाचन – ही

अमावस्येची खरी

उपासना होती

*आमच्या पूर्वजांनी अमावस्येला अधोगती नव्हे, शुद्धी आणि जाणीव यांचे पर्व मानले.*

🔶 *आज अमावस्येला काय कराव ?*

मौनात थांबा –

चंद्र नसतो,पण तुमचा आतला प्रकाश जागा होऊ शकतो.

✅ विश्व प्रार्थनेचा जप करा

✅ एक दीप स्वतःच्या

अंतरात लावा

✅ बाह्य आळस टाळा –

आंतरिक जागृती घडवा

✅ मनाला शांत करणारा

एखादा संकल्प करा

🔶 *गटारी की दर्श? आपण ठरवायचं…*

“गटारी अमावस्या” म्हणजे नशेचं सोंग, परंपरेचा विकृत अर्थ.

“दर्श अमावस्या” म्हणजे —

स्वतःकडे, आपल्या वागणुकीकडे, आपल्या दुर्बलतेकडे निर्भयपणे पाहण्याचा दिवस.

🪔 *अंधार नाकारू नका… त्यातून उगम होतो प्रकाशाचा*

“अमावस्या ही अशुभ नसते… ती स्वतःकडे वळण्याची संधी असते.”

ज्याला आपण अंधार समजतो…

तोच अंधार आपल्या अंतर्मनातील चंद्राला उजळवतो!”

दर्श अमावस्येच्या निमित्ताने एक चिंतन

जयंत जोशी.